روایت یک کارشناس هوایی شاهد سانحه هواپیمای سی- ۱۳۰
آیا باز هم تقصیرها را به گردن خلبان میاندازیم؟
۱۶ آذر ۱۳۸۴
فاجعه سقوط هواپیمای «C-130»، فاجعه تلخی بود که همه ما را منقلب کرد. دیدن هواپیمایی که بدون تعادل در هوا در حال سقوط است، صحنهای عادی نیست و همه بینندگان را بر جای میخکوب میکند. شاید درک اوضاع شاهدان واقعه ۱۱ سپتامبر هماکنون برای شاهدان این حادثه عینیتر باشد.
چند دقیقه پس از سقوط هواپیما، موفق به ورود به داخل شهرک توحید در سهراه آذری ـ مربوط به خانوادههای پرسنل نیروی هوایی ـ شدم؛ جمعیت ازدحام زیادی را جلوی در ِ شهرک ایجاد کرده بودند.
به رغم گفته برخی افراد که آمبولانسها و آتشنشانیها دیر در محل حاضر شدند، باید گفت حضور آتشنشانها و آمبولانسها ظرف پنج تا پانزده دقیقه، نشاندهنده تلاش سریع همه ارگانها برای کمک رساندن به مصدومان حادثه بود که با حضور در محل، سریعا به اطفای حریق ناشی از انفجار هواپیما پرداختند. تلاش آتشنشانها برای راه یافتن به داخل ساختمان و مهار شعلههای مرگآور آتش، تلاشی قابل تحسین بود.
به رغم گفته برخی افراد که آمبولانسها و آتشنشانیها دیر در محل حاضر شدند، باید گفت حضور آتشنشانها و آمبولانسها ظرف پنج تا پانزده دقیقه، نشاندهنده تلاش سریع همه ارگانها برای کمک رساندن به مصدومان حادثه بود که با حضور در محل، سریعا به اطفای حریق ناشی از انفجار هواپیما پرداختند. تلاش آتشنشانها برای راه یافتن به داخل ساختمان و مهار شعلههای مرگآور آتش، تلاشی قابل تحسین بود. اما چه سود که انفجار هواپیما همه سرنشینان را روانه دیار باقی کرده بود. تلاش برای نجات ساکنان آپارتمان و منطقه، تنها امید باقیمانده بود.
همکاری نیروهای اورژانس، آتشنشانی، هلال احمر و در کنار آنان، پرسنل و سربازان نیروی هوایی، نیروی انتظامی و ساکنان شهرک توحید، همه را به هیجان آورده بود.
با مهار آتش توسط آتشنشانان در حدود ساعت ۱۵:۳۰ الی ۱۶، تلاش برای خروج اجساد از لاشه هواپیما آغاز شد؛ صحنههایی که نگفتن آنها بهتر از گفتن است.
در این میان، باید به نکته مهمی نیز توجه کرد: ازدحام بیش از حد مردم در بیرون شهرک توحید و خیابانهای اطراف، کار را برای امدادرسانان بسیار مشکل کرده بود. ترویج فرهنگ ایمنی در اینگونه مواقع، یکی از کارهای اساسی صداوسیما و رسانههای جمعی است که باعث نجات جان انسانهای بسیاری خواهد شد. این ازدحام مردم، باعث کندی در آمدورفت ماشینهای کمکرسانی شده بود، به نحوی که با تمام شدن آب بیشتر ماشینها، عملیات اطفای حریق، برای مدتی با کندی دنبال شد.
کمکرسانی از راه هوا و از طریق بالگردهای هلال احمر و منطقه هوایی مهرآباد نیز از نکات قابل ذکر حادثه دیروز بود که به رغم فضای کم در میان آپارتمانها برای فرود، تا حد ممکن به زمین نزدیک شده و کمکها را به پایین پرتاب میکردند و حتی در یک مورد، بالگرد هلال احمر نیز در محوطه باز در کنار آپارتمان به طور کامل فرود آمد.
سکنه شهرک توحید، با بهت تمام به ساختمان خیره شده بودند، ساختمانی که تا ساعتی قبل، شاید بارها به آن رفتوآمد کرده و دوستان و آشنایان و همکاران زیادی در آن داشتند. خوشبختانه طبقه اول آپارتمان که بال هواپیما به آن برخورد کرده بود، خالی از سکنه بود. اما موج انفجار و حریق، باعث مجروح شدن عدهای از ساکنان شده بود. عدهای از ساکنان سخت میگریستند و عدهای از آنان نیز در پشت درهای شهرک، با خواهش و تمنا قصد ورود به شهرک برای یافتن خانواده و بستگانشان را داشتند که با سد مأموران روبهرو شده و به سختی در حال تلاش برای شکستن سد بودند.
عمق فاجعه زمانی آشکار میشود که درباره تواناییهای هواپیماهای «C-130» بیشتر بدانیم. هواپیماهایی که اگرچه قدیمی هستند، اما به علت تواناییهای فوقالعاده آنان، به عنوان ایمنترین هواپیماها شناخته شدهاند.
این هواپیماهای ترابری که برای نخستین بار، چهار فروند از آنها در خرداد ماه سال ۴۲ و با نام مستعار «هرکولس» به خدمت نیروی هوایی ارتش ایران درآمد، اولین هواپیمای چهارموتوره و نخستین هواپیمای جت ملخدار ترابری به شمار میرود که وارد خدمت نیروی هوایی شدهاند. موتورهای این هواپیما از نوع توربوپراپ (جت ملخدار) و دارای گنجایش ۹۳ نفر سرباز با تجهیزات کامل یا ۶۴ نفر چترباز با تمام وسایل و یا ۷۳ بیمار با برانکارد و دو نفر پرستار بوده و قادر به حمل حداکثر ۲۲ تن بار و به طور عادی ۱۸ تن بار و مجهز به دستگاه تهویه کامل داخلی و تأمین فشار هوا در ارتفاع بالاست. حداکثر وزن قابل تحمل هنگام برخاستن، ۶۱٫۲۳۴ کیلوگرم بار و وزن عملیاتی آن ۳۱٫۴۳۳ کیلوگرم است.
متأسفانه در بیشتر این حادثهها، خلبان مقصر شناخته میشود در حالی که در اینگونه موارد، خلبان تنها حلقه آخر و کاملکننده اشتباهاتی است که ممکن است پیش از آن رخ داده باشد. هیچگاه در این موارد نباید تیم فنی، آشیانه هواپیما، برج مراقبت، اتاق کنفرانس مدیران شرکت یا سازمان مربوطه را فراموش کرد. درواقع خلبان در این موارد تنها نقش دروازهبان را در تیم فوتبال ایفا میکند که به هر حال چون حلقه آخر این زنجیره به هم پیوسته است، اکثرا همه اشتباهات به وی نسبت داده میشود.
شعاع عملش با حداکثر بارگیری ۳۴۲۰ کیلومتر و با ۱۱۳۴ کیلوگرم بار، ۴۹۸۸ کیلومتر است. طول باند لازم برای فرود هواپیما با بارگیری کامل در ارتفاع سطح دریا، تنها ۲/۱ کیلومتر است.
هواپیمای «C-130» در ارتش آمریکا در عملیاتهای صلحی و جنگی کارآیی زیادی دارد و برای مأموریتهای مختلف در شرایط آبوهوایی متفاوت و در قطب جنوب از آن استفاده میشود.
طراحی قابل انعطاف هرکولسها باعث تناسب آنها با انجام مأموریتهای مختلف است و به این هواپیما اجازه میدهد تا نقش چند هواپیما را ایفا کند.
«C-130» آخرین مدل طراحیشده این هواپیماست که نسبت به مدلهای پیشین آن سریعتر و پرقدرتتر است.
پس از طراحی نخستین مدل این هواپیما (C130A) به تعداد ۲۱۹ فروند، حدود چهار دهه پیش تاکنون مدلهای زیادی از آن تولید شده است. «C130B»، دومین مدل آن بود که در می ۱۹۵۹ (۱۳۳۸) وارد خدمت نیروی هوایی آمریکا شد و سپس چهار سال بعد به خدمت نیروی هوایی ارتش ایران نیز درآمد.
بعدها نیروی هوایی با مدلهای جدید و نیرومندتری از این نوع هواپیما تجهیز شد. این هواپیماها که به خاطر قدرتشان به «هرکولس» معروفند، توانایی پرواز با دو موتور (از چهار موتور) را نیز دارند. به این ویژگی باید تواناییهای دیگری از جمله فرود با سینه بدون استفاده از چرخ را نیز اضافه کرد.
به این ترتیب، هواپیمای «C-130» نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی که دیروز در اثر نقص فنی و در مسیر بازگشت سقوط کرد، میتوانست در مکانهایی مانند فرودگاه امام خمینی، اتوبان قم و حتی دشتهای اطراف منطقه نیز فرود اضطراری نماید. کما اینکه بارها و در کشورهای مختلف شاهد فرود آمدن اضطراری هواپیماها در اتوبانهای کشورهای مختلف بودهایم و به هر حال امکان فرود در مناطق گفتهشده با توجه به وضعیت اضطراری هواپیما و تواناییهای هواپیماهای «C-130» گفتهشده وجود داشته است.
متأسفانه در بیشتر این حادثهها، خلبان مقصر شناخته میشود در حالی که در اینگونه موارد، خلبان تنها حلقه آخر و کاملکننده اشتباهاتی است که ممکن است پیش از آن رخ داده باشد. هیچگاه در این موارد نباید تیم فنی، آشیانه هواپیما، برج مراقبت، اتاق کنفرانس مدیران شرکت یا سازمان مربوطه را فراموش کرد. درواقع خلبان در این موارد تنها نقش دروازهبان را در تیم فوتبال ایفا میکند که به هر حال چون حلقه آخر این زنجیره به هم پیوسته است، اکثرا همه اشتباهات به وی نسبت داده میشود.
منبع:سایت بازتاب
لینک ها:
اسامی یکصد قربانی سانحه هواپیمای سی -۱۳۰
تشکیل گروه ۲۹ نفره کارشناسان برای برررسی علل سقوط هواپیما
گزارش اختصاصی تبیان از سقوط هواپیمای C-130
روان شناسی سوگواری
روایت یک کارشناس هوایی شاهد سانحه هواپیمای سی- ۱۳۰
برای دانلود کلیک کنید

برچسب ها:
روایت,
شاهد,
كارشناس,
هوایی,
یك
نوشته: admin
تاریخ: ۵ مرداد ۱۳۹۰